Mijn gedachten over Sacred Terror
Douglas E. Cowan's “Sacred Terror: Religion and Horror on the Silver Screen” was een behoorlijk fascinerend boek, vol informatie en voorbeelden van filmhorror. Het boek is in zijn geheel een bespreking van de sterke aanwezigheid van religie in horrorfilms. Het presenteert demonische wezens, de ondoden en het kwaad, wat religieuze concepten zijn. Ik had het geluk dat ik veel van de Hellraiser-films heb gezien toen ik jonger was. Alle theorieën die in het boek worden besproken, deden me twee keer nadenken over de verbinding tussen horror en religie. Daarom is “Sacred Terror” een belangrijk boek om horror beter te begrijpen en waarom het zo angstaanjagend is.
Ik begreep het in het begin echt niet, zelfs de titel niet; “Sacred Terror” stootte me volledig af. Hoe kan terreur heilig zijn, dacht ik? Maar al snel begon ik te begrijpen dat het de angst voor het onbekende is die ons ertoe aanzet om “het opium voor het volk” te ontwikkelen. Toen begon ik me de messias-achtige aanwezigheid van Pinhead zelf te herinneren. Terwijl hij het bewustzijn oproept en mensen verleidt tot in de diepten van de hel. De hel, die hij zijn thuis noemt, is als een paradijs voor hem. Het was zo vreemd om snel in te zien hoe dit een religie was, een die meer leek op “satanisme” maar niettemin vol rituelen zat. Elke keer dat Pinhead in Hellraiser III verminkte en een andere demon creëerde, was het een overgangsrite naar de hemel die dienstbaarheid aan pijn is. Dat alles werd afgeleid zonder ook maar één regel uit het boek te lezen, maar door Kafka te bestuderen en de gruwelijke films te herinneren.
Toen begon ik het boek te lezen en zag ik dat “Sacred Terror” meerdere niveaus van filmische horror en religieuze overtuigingen combineert. Door ons te verlichten over de “onlosmakelijke relatie tussen religie en horror”, laat het boek zien hoe Hollywood-schrijvers gebruikmaken van wat Freud of Jung “onderbewuste archetypen” zouden noemen. Hiermee legt Cowan de nadruk op een onderscheidende manier om horror te begrijpen en helpt hij onze fascinatie ervoor te verklaren. Heb je er ooit bij stilgestaan waarom je naar zulke gruwelijke scènes kijkt? Ontlenen we echt plezier aan het doodsbang zijn? Hij biedt een nieuwe benadering en betoogt dat horrorfilms het eeuwenoude “probleem van het kwaad” presenteren en dat het “gelegenheidsvoertuigen zijn voor het externaliseren van de angsten die in ons religieuze zelf liggen: angst voor het kwaad; voor het vlees, voor heilige plaatsen: voor een verandering in de heilige orde; voor het bovennatuurlijke dat uit de hand is gelopen; voor de dood, slecht sterven, of niet dood blijven; voor fanatisme; en voor de kracht – en de machteloosheid – van religie.” Angsten die we allemaal op een bepaald niveau willen overwinnen of begrijpen, bewust of onbewust, als onderdeel van de menselijke ervaring.
Als we terugkijken op klassieke en hedendaagse bovennatuurlijke cinema door het analytische kader van Cowan, wordt het duidelijk dat de bioscoop vaak fungeert als een seculier heiligdom waar het publiek wordt geconfronteerd met existentiële vragen over sterfelijkheid, overtreding en verlossing. Of het nu gaat om het onderzoeken van verhalen over demonische bezetenheid, apocalyptische profetieën of de inversie van liturgische symbolen op het scherm, horrorkino blijft juist bestaan omdat het de ongeziene spirituele angsten van de menselijke cultuur neemt en ze een zichtbare, dramatische vorm geeft.